سخنگوی صنعت آب با تاکید بر پیچیدگی بحران آب در کشور عنوان کرد: اگر کسی تصور کند که میتوان مسئله آب را با راهکارهای سطحی و ساده یا با شوکهای مقطعی و کوتاهمدت برطرف کرد، به خطا رفته است. او گفت: “آب مانند بیماری است که برای درمان آن نمیتوان به یک قرص و دارو اکتفا کرد؛ بلکه نیاز به عملیاتی شبیه به جراحی قلب باز دارد و باید با اتخاذ تصمیمات راهبردی و بزرگ به سراغ رفع مشکلات آن برویم.”
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری هزاره، درباره آخرین شرایط مدیریت بحران آب و چالشهای تامین آب آشامیدنی و کشاورزی ابراز داشت: در سناریوهای بدبینانهای که برای مدیریت کمآبی در پاییز امسال ترسیم شده است، هیچ تکیهای به نتایج بارورسازی ابرها و دخالت در بارش نشده است. به گفته او، برنامهریزیهای جدی و عملیاتی برای شهرهای بزرگ مانند تهران، اصفهان، تبریز، اراک و مشهد انجام شده و بر اساس محتملترین وقایع (در حد ۹۷ درصد قطعیت) پیش میرود و اثربخشی بارورسازی ابرها به عنوان یک راه حل اصلی در سناریوهای اصلی دیده نشده است.
بزرگزاده در ادامه توضیح داد: “در سناریوهای خوشبینانه، ما موضوع بارورسازی ابرها را در نظر میگیریم؛ به همین دلیل تیمهای اجرایی بارورسازی را در مناطق مستعد از جمله آذربایجان شرقی و غربی و برخی استانهای غربی مستقر کردهایم تا اگر شرایط مناسب ایجاد شد، وارد عملیات شویم.”
او خاطر نشان کرد: بارورسازی ابرها از فاز مطالعاتی گذشته و وارد مرحله اجرایی شده است. تیم های ما در مناطق غربی آماده هستند که با فراهم شدن ابرهای مستعد، عملیات را شروع کنند. منظور از ابر مستعد، ابری است که رطوبت نسبی قابل توجهی داشته باشد اما این رطوبت به صورت طبیعی به بارش تبدیل نمیشود. در این حالت ما با افزودن مواد شیمیایی ویژه یا هستههایی به داخل ابر، کمک میکنیم تا قطرات ریز بخار آب به تدریج به دور این ذرات تجمع کرده و بزرگتر شوند و نهایتا به قطرههای باران تبدیل شوند و از ابر خارج شوند. اما شرط اصلی، در دسترس بودن ابر با رطوبت اولیه کافی است.
او در ادامه توضیح داد: “نباید در خصوص بارورسازی ابرها دچار بزرگنمایی یا توهم شویم؛ در واقع، هر ابری را نمیشود بارور کرد و برای موفقیت باید ابر همزمان دارای رطوبت و شرایط مناسب باشد. واقعیت این است که بارورسازی ابرها نه یک معجزه و نه راهحل قطعی برای عبور از خشکسالی است. آمارها و ادبیات فنی میگوید حتی اگر بهترین شرایط فراهم باشد، تاثیر بارورسازی ابرها محدود به همان منطقه عملیاتی شده خواهد بود و معمولاً بین ۵ تا ۱۵ درصد افزایش بارش داریم، آن هم نه در مقیاس کشور، فقط همان محل انجام عملیات.”
بزرگزاده تصریح کرد: از منظر اقتصادی، اجرای روش بارورسازی ابرها توجیهپذیر است و انجام مطالعات و عملیاتهای اجرایی آن ادامه دارد، ولی نباید انتظار معجزه داشت. او افزود: “ما به موازات فاز عملیاتی، مطالعات مستمری هم انجام میدهیم ولی بارورسازی ابرها به عنوان یک ابزار کمکی در سناریوهای خوشبینانه مطرح است و نه یک راه قطعی برای گذر از بحران کمآبی و خشکسالی. در نتیجه، اگر عملیات موفق شد و بارش افزایش یافت، باید خدا را شکر کرد و از پیش، احتمال نتیجه ندادن را هم در نظر گرفت.”
وی در قسمت دیگری از سخنانش اظهار داشت: حل مشکلات آبی کشور تنها با بیان مشکلات و تشریح شرایط فعلی ممکن نخواهد شد. کسانی که مشکلات گسترده حوزه آب را به سادگی بیان میکنند یا از راهحلهای ساده سخن میگویند، یا عمق ماجرا را نمیشناسند یا عامدانه به سادهسازی مسئله روی آوردهاند. او تأکید کرد: “حل بحران آب به جراحی قلب باز شباهت دارد؛ اقدامی که نیازمند تصمیمات بزرگ و اراده جمعی است. اگر فکر کنیم فقط یک وزارتخانه یا دولت یا بخشی خاص میتواند با تصمیمات محلی و محدود، گره بحران آب را باز کند، سخت در اشتباهیم و چنین نگاهی هیچ کمکی به برونرفت کشور از بحران خشکسالی و بحرانهای دیگر آبی نخواهد کرد.”
سخنگوی صنعت آب گفت: مسئله آب فراتر از مسئولیت یک سازمان یا یک قوه است و برای حل آن باید همه ارکان کشور، یعنی قوا و نهادهای حکومتی و نیز دولت، جامعه و بخش خصوصی همکاری جدی داشته باشند. او ادامه داد: “بحران آب امروز در کشور ما اقتضا میکند که هر سه قوه مجریه، مقننه و قضائیه به شکل هماهنگ ورود کنند و رویکردهای بلندمدت و ملی را جایگزین تصمیمات مقطعی کنند. علاوه بر آن، باید نقش مردم و نهادهای اجتماعی و بازار دیده شود. هیچ راهی بغیر از همکاری بیندستگاهی، هماهنگی بین تصمیمگیران و کنار گذاشتن نگاههای بخشی و کوتاهمدت وجود ندارد.”
او راه نجات کشور از بحران آب را تنها در اتخاذ تصمیمات کلان و اصلاحات ساختاری دانست. بزرگزاده در پایان تأکید کرد: مسائل آب آنقدر پیچیده و عمیق هستند که اگر امروز هم همه کشور پای کار بیاید، رفع کامل بحران آسان و سریع نخواهد بود. با این حال، باید از همین امروز با واقعبینی، اراده جمعی، همکاری و پذیرفتن نقش هر یک از ارکان جامعه در مدیریت آب گامهای موثر برداشت؛ تا شاید در آینده بتوان کشور را از چالش بزرگ کمآبی و خشکسالی عبور داد. این گره امروز فقط با تصمیمات بزرگ، همفکری جمعی و مشارکت مداوم باز میشود.
تهیه شده در تحریریه اقتصاد خبر گزاری هزاره.
