دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ابراز نگرانی نسبت به روند صعودی قیمت مسکن در کشور، تاکید کرد که یکی از عوامل اساسی در این گرانیها، بانکهایی هستند که فراتر از وظایف معمول بانکی خود به بنگاهداری و خرید و فروش املاک پرداختهاند و این مسئله باعث افزایش شدید قیمت املاک و دسترسی سختتر مردم به سرپناه شده است. عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نشستی که با حضور نماینده رهبر معظم انقلاب در بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و رئیس بنیاد مسکن برگزار شد، ابعاد مختلف مسکن را بررسی کرد و به ضرورت توجه به جنبههای مختلف فرهنگی در پروژههای ساختمانی اشاره نمود.
آقای خسروپناه در سخنان خود تاکید کرد که امروزه شاهد ساخت و ساز گسترده در گوشه و کنار کشور هستیم و هر روز شاهد رشد آپارتمانهای بلندمرتبه و ساختمانهایی با زیربناهای بزرگ و چندین طبقه هستیم، اما آنچه جای خالی آن کاملاً حس میشود، توجه به جنبههای فرهنگی و اجتماعی در طراحی این ساختمانهاست. وی با انتقاد از بیتوجهی به این موضوع مهم افزود که در بسیاری از پروژههای ساختمانی که طی سالهای اخیر به مرحله اجرا رسیدهاند، متاسفانه هیچ اثری از زیرساختهای فرهنگی، فضاهای معنوی و اجتماعی نمیبینیم. به عنوان نمونه، جای مسجد به عنوان عنصری مهم از فرهنگ دینی ما خالی است، همچنین پارکها و فضاهایی که بستر رشد روابط اجتماعی و فرهنگی افراد و اهالی محل باشند، جایی در این ساختمانها و محلهها ندارند. این موضوع در حالی است که بسیاری از ساکنان این ساختمانها، خصوصا خانوادههای جوان، نیاز جدی به چنین فضاهایی دارند تا بتوانند به راحتی در مناسبتهای دینی و فرهنگی حضور یابند، یا اوقات فراغت خود و فرزندانشان را در محیطی سالم و بانشاط سپری کنند.
وی سپس به ماده واحدهای اشاره کرد که در ستاد نقشه مهندسی فرهنگی کشور به تصویب رسیده است. بر اساس این مصوبه، هر طرح بزرگ، چه ساخت و ساز شهری و چه پروژههای عمرانی و اقتصادی، باید حتما پیوست فرهنگی داشته باشد. به بیان دیگر، برنامهریزی و اجرای پروژههای کلان کشور بدون توجه به عرصه فرهنگ، خسارتهای جبرانناپذیری را به دنبال خواهد داشت. پیوست فرهنگی به این معناست که باید ببینیم تاثیر ساخت یک مجموعه مسکونی یا یک محله جدید بر ابعاد مختلف فرهنگی و اجتماعی ساکنان چیست. همچنین لازم است پیشبینی شود که چه فضاهایی برای تقویت پیوندهای میان مردم، حفظ ارزشهای دینی، گسترش مناسبات اجتماعی سالم، آموزش مهارتهای زندگی و تقویت هویت محلهای ضروری است. وی تاکید کرد: این موضوع نباید صرفا در حد شعار و کلام باقی بماند، بلکه پیادهسازی پیوستهای فرهنگی در عمل و در لایههای مشهود جامعه باید رخ دهد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه صحبتهای خود گفت، روند ساخت مسکن در سالهای اخیر به گونهای پیش رفته است که نه تنها نیازهای اساسی مردم در زمینه تامین سرپناه را پاسخگو نبوده بلکه به دلیل افزایش شدید قیمتها، قشر عظیمی از جامعه به ویژه جوانان و زوجهای تازه ازدواج کرده را از خانهدار شدن محروم کرده است. آقای خسروپناه ریشه بخشی از این مشکل را در عملکرد برخی بانکها دانست و اظهار داشت: بانکها به جای انجام وظایف تخصصی خود که ارائه خدمات مالی و تسهیلات به مردم است، وارد عرصه دلالی و خرید و فروش ملک شدهاند و تبدیل به بنگاههای معاملاتی املاک شدهاند. این رویکرد بانکها باعث شده که مسکن به کالایی سرمایهای و سوداگرانه تبدیل شود و نتیجتا قیمت آن به شکل غیرواقعی و افسارگسیخته افزایش پیدا کند. «بانکهای بنگاهدار» به جای حمایت از تولید و ساخت مسکن، خود به یکی از عوامل مخل بازار و افزایش قیمتها بدل شدهاند.
وی نسبت به این روند هشدار داد و از مسئولان خواست تا نظارت و کنترلهای لازم بر عملکرد بانکها به اجرا گذاشته شود و با این روند بنگاهداری بانکی مقابله شود تا از ایجاد حباب قیمتی در این بخش جلوگیری گردد. خسروپناه افزود: رونق بازار مسکن به گونهای باید ساماندهی شود که در درجه اول دغدغهی تامین سقف برای مردم برطرف گردد و هزینههای حیاتی مثل مسکن از دوش خانوادهها برداشته شود. اگر ما به جای میدان دادن به سوداگری، سازوکار درست و عدالتمحوری را در نظام مالی و بانکی لحاظ کنیم، قطعا میتوانیم بخش عمدهای از مشکلات فعلی این حوزه را حل کنیم.
وی در بخش دیگری از سخنان خود بر این نکته تاکید کرد که ساخت و ساز مسکن نباید صرفا به ایجاد چهاردیواریها محدود شود. بلکه باید از ظرفیت مسکن برای ارتقا و تقویت فرهنگ محلهمحور و سبک زندگی ایرانیاسلامی استفاده کنیم. وجود اماکن فرهنگی در قلب محلهها، ساخت فضاهایی چون حسینیهها، سالنهای ورزشی کوچک، کتابخانهها و پارکهای محلی میتواند ضمن ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان، از بروز بسیاری از آسیبهای اجتماعی و فرهنگی پیشگیری کند. تجربه کشورهایی که به این بخش توجه ویژه داشتهاند، نشان میدهد که فراهم آوردن زیرساختهای فرهنگی در کنار ساخت مسکن، نقشی کلیدی در افزایش رضایتمندی شهروندان، رشد سرمایه اجتماعی، کاهش آسیبهای روانی و ارتقای سلامت روحی جامعه ایفا میکند.
در پایان، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بار دیگر تصریح کرد که هر پروژه بزرگ توسعهای، باید عمیقاً در لایه فرهنگی آن مورد بررسی و آسیبشناسی قرار گیرد. وی خواستار تدوین بستههای متنوع فرهنگی برای شهرکها و بافتهای جدید شد و از مسئولان متولی خواست تا کمیتههای تخصصیِ پیوستنگاری فرهنگی را فعالتر سازند و از تمامی ظرفیتهای مردمی، نخبگان علمی، مدیران شهری، سازمانهای مردمنهاد و حتی ساکنان محلات برای مشورت و همفکری در این زمینه استفاده نمایند.
ایشان اظهار امیدواری کرد با اقدامات منسجم و برنامهریزیهای همهجانبه، بتوان سیاستهای ناکارآمد گذشته را اصلاح کرد و به سمت ساخت مسکنهایی با کیفیت و فرهنگیتر حرکت نمود تا خانه نه فقط سرپناهی فیزیکی، بلکه بستر بالندگی فردی و جمعی و رشد فرهنگی جامعه باشد.
(تعداد واژهها: حدود ۸۸۰ کلمه)
تهیه شده در تحریریه اقتصاد خبر گزاری هزاره.
