آنچه در این مطلب می خوانید:
خطر زلزله در تهران و کلانشهرها؛ ضرورت آمادگی و نقش پژوهشهای علمی در کاهش آسیبها
مسئله زلزله تهران و دیگر کلانشهرها، به عنوان یکی از مهمترین چالشهای پیشروی کشور، اهمیت ویژهای دارد. براساس اظهارات رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، وقوع زلزله در پایتخت امری قطعی است و میزان خسارات جانی و مالی آن وابسته به آمادگی و میزان آسیبپذیری مناطق شهری خواهد بود.
امیرحسین گرکانی، رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، در یک نشست خبری که با حضور دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد، اعلام کرد: «زلزله در تهران دیر یا زود رخ خواهد داد و بر اساس سناریوهای مختلف، برآوردها نشان میدهد که تعداد تلفات این حادثه میتواند بین ۸۰ هزار تا ۸۰۰ هزار نفر باشد.» به گفته وی، گستردگی این پیشبینیها به شدت زلزله و میزان آسیبپذیری شهروندان در مناطق مختلف پایتخت و سایر کلانشهرها وابسته است.
گرکانی با اشاره به وضعیت بافتهای فرسوده و مناطق غیررسمی در کلانشهرهای کشور، تصریح کرد: «در مجموع، حدود ۸۲ هزار هکتار بافت فرسوده در شهرهای بزرگ وجود دارد که بالغ بر ۱۱ میلیون نفر در این مناطق سکونت دارند. همچنین ۶۰ هزار هکتار سکونتگاه غیررسمی نیز میزبان حدود ۲۰۰ هزار نفر است.» بررسیها نشان میدهد این مناطق از نظر ایمنی و استحکام ساختمانها، در برابر سوانحی چون زلزله شدیداً آسیبپذیر هستند و خطر جانی برای ساکنان سطوح بالایی دارد.
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی با تاکید بر جغرافیای خاص کشور، یادآور شد: «ایران جزو مناطق بسیار حادثهخیز جهان است و سوانح طبیعی نظیر زلزله، سیل و سایر بلایای مشابه، همواره تهدیدی برای جان و معیشت مردم محسوب میشود.» وی افزود: «علاوه بر خسارات مستقیم، پیامدهای غیرمستقیم و بلندمدت چنین حوادثی میتواند زندگی نسلهای کنونی و آینده را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و حتی روانی گستردهای به دنبال داشته باشد.»
گرکانی با تشریح ابعاد مدیریت بحران، تصریح کرد: «فرآیند مدیریت بحران در سه مرحله کلیدی شامل آمادگی پیش از حادثه، واکنش اضطراری پس از وقوع بحران و بازسازی اولیه و بلندمدت تعریف میشود. این چرخه باید پیش از بروز حادثه کلید بخورد و نقش مراکز تحقیقاتی و دانشگاهها در افزایش تابآوری جامعه بسیار حیاتی است.» وی افزود: «جامعه باید پیشاپیش با تدوین برنامههای آموزشی، بهبود کیفیت ساخت و ساز و اصلاح بافتهای فرسوده، آمادگی لازم را برای مقابله با بحران در سطوح مختلف داشته باشد.»
ارتقای پژوهش در حوزه سوانح، ضرورتی اجتنابناپذیر برای مدیریت مؤثر بحران
به گفته رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، ارتقای سطح علمی و عملی پژوهشکدههای فعال در عرصه مدیریت سوانح از اهمیت بالایی برخوردار است. او اظهار داشت: «در حال حاضر با توجه به حجم مخاطرات و مسئولیتهای پیشرو، پژوهشکده نیازمند ارتقا به سطح پژوهشگاه است تا بتواند نقش مؤثرتری در ساماندهی تحقیقات کاربردی و آموزشهای تخصصی ایفا کند.» وی بر لزوم همکاری میان نهادهای علمی، آموزشی و اجرایی کشور در جهت پیشگیری و کاهش آسیبهای احتمالی ناشی از سوانح تاکید کرد.
یکی از ابعاد اساسی در کاهش خسارات زلزله، ارتقای آگاهی عمومی و توانمندسازی ساکنان مناطق آسیبپذیر است. گرکانی تصریح کرد: «برگزاری دورههای آموزشی تخصصی، افزایش کیفیت زندگی شهروندان و توسعه فرهنگ پیشگیری میتواند به شکل موثری در کاهش تلفات انسانی و خسارات مالی موثر باشد.» وی خاطرنشان کرد: «آموزش مستمر، ارتقای امکانات خدماتی و بهسازی مستمر بافتهای فرسوده، از جمله برنامههایی است که باید با حمایت دولت و نهادهای مسئول اجرا شود تا هرگونه آسیبپذیری کاهش یابد.»
جمعبندی: آیندهای ایمن با اقدامات پیشگیرانه و علمی
زلزلههای مخرب همواره به عنوان یک تهدید جدی در شهرهای بزرگ ایران، خصوصاً تهران، مطرح هستند. صاحبنظران حوزه مدیریت بحران و سوانح طبیعی تاکید دارند که آمادگی و افزایش آگاهی جامعه، بهبود زیرساختهای شهری، بهویژه در بافتهای فرسوده و سکونتگاههای غیررسمی، نقش کلیدی در مقابله با فجایع احتمالی ایفا میکند. استفاده از ظرفیت علمی پژوهشگاهها، آموزش همگانی و بهبود کیفیت زندگی در مناطق پرخطر مسیری است که باید برای کاهش ریسک سوانح و حفاظت از جان مردم مورد توجه قرار گیرد.
تهیه شده در تحریریه اقتصاد خبر گزاری هزاره.
