آنچه در این مطلب می خوانید:
“`html
احتمال تلفات گسترده در صورت وقوع زلزله تهران؛ نگرانیها درباره بافتهای فرسوده و آسیبپذیر
بر اساس اظهارات رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، وقوع زلزله در تهران میتواند تلفات انسانی گستردهای به دنبال داشته باشد. کارشناسان با استناد به سناریوهای مختلف، این خطر را جدی ارزیابی کرده و نسبت به وضعیت جمعیت ساکن در بافتهای فرسوده و سکونتگاههای غیررسمی هشدار دادهاند.
برآورد تلفات انسانی زمینلرزه احتمالی در تهران
امیرحسین گرکانی، رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، در نشست مشترک با دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به اینکه وقوع زلزله در تهران امری محتمل و اجتنابناپذیر است، اعلام کرد: «بر مبنای سناریوهایی که تاکنون در این پژوهشکده بررسی شدهاند، تعداد تلفات زلزله میتواند بین ۸۰ هزار تا تا ۸۰۰ هزار نفر برآورد شود». به گفته او، بازه این برآورد به دلیل فاکتورهای مختلفی از جمله شدت زمینلرزه، تراکم جمعیت، کیفیت سازهها و آمادگی سیستمهای امداد و نجات متفاوت خواهد بود.
او افزود: «بررسی مستمر پهنههای پرخطر و رصد آخرین تحولات زمینشناسی، ضرورت آمادگی چندجانبه نهادهای شهری را دوچندان میکند. خطر بروز یک فاجعه انسانی صرفا نظری نیست و بیم آن وجود دارد که کشور با مشکلی بسیار جدی روبرو شود».
جمعیت ساکن در مناطق آسیبپذیر کلانشهرها
گرکانی با استناد به آمارهای جدید درباره پراکندگی جمعیت در نقاط فرسوده تأکید کرد: «اکنون در محدوده ۸۲ هزار هکتار بافت فرسوده شهرهای بزرگ، حدود ۱۱ میلیون نفر سکونت دارند. علاوه بر این، در حدود ۶۰ هزار هکتار سکونتگاه غیررسمی، بیش از ۲۰۰ هزار نفر زندگی میکنند که ترکیب این اعداد، نشان از شکنندگی بالای شبکه جمعیتی در برابر خطر سوانح طبیعی به ویژه زلزله دارد».
به گفته او، کمبود زیرساختهای ایمنی در این مناطق، سطح آسیبپذیری را به شدت افزایش داده و طبقات کمبرخوردار جامعه را بیش از دیگران در معرض خطر قرار میدهد. «ارتقای کیفیت محیط سکونت در این مناطق باید اولویت جدی مدیران شهری و مسئولان مرتبط قرار گیرد».
ایران؛ جزو مناطق حادثهخیز جهان
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی تصریح کرد: «جایگاه ایران در زمره پرحادثهترین مناطق دنیا تثبیت شده است. خسارات ناشی از سوانح طبیعی اینجا فقط محدود به تلفات انسانی و زیانهای مالی کوتاهمدت نیست؛ بلکه تاثیرات بلندمدت و ثانویه نیز بر جامعه، اقتصاد و نسلهای آینده قابل پیشبینی است».
وی توضیح داد: «تجربههای تاریخی و مطالعات علمی، لزوم بازنگری مداوم در سیاستهای مدیریت شهری، سیستمهای امداد و ساختارهای مقاومسازی شهری را بیشتر از گذشته آشکار ساخته است. عدم توجه به مخاطرات نهفته میتواند بر زندگی میلیونها نفر و معیشت خانوارها در بلندمدت بیشترین اثر را بگذارد».
ضرورت تقویت زیرساختها و آموزشهای تخصصی
گرکانی با اشاره به اهمیت راهبردی مدیریت بحران در کشور گفت: «مدیریت بحران تنها به زمان وقوع حادثه محدود نمیشود، بلکه آمادگی، واکنش به شرایط اضطراری و بازسازی در مقیاس کوتاهمدت و بلندمدت را شامل میشود». وی افزود: «فرآیند مدیریت بحران باید پیش از رخداد حادثه کلید بخورد و همکاری میان دانشگاهها، پژوهشگاهها و سایر نهادهای تخصصی در این زمینه نقش تعیینکنندهای دارد».
او همچنین بر اهمیت آموزش مستمر برای ساکنان مناطق پرخطر تاکید کرد و گفت: «آگاهیبخشی و آموزشهای تخصصی، ازجمله راهکارهای اساسی برای کاهش آسیبهای انسانی و مادی در زمان بروز بلایای طبیعی است. سهم پژوهشگران و متخصصان در ارتقای دانش جامعه از اهمیت ویژهای برخوردار است و لازم است این آموزشها به صورت نظاممند و هدفمند دنبال شود».
اهمیت ارتقا پژوهشکدههای سوانح به پژوهشگاه
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: «با توجه به سطح بالای خطرات طبیعی و لزوم سیاستگذاریهای کلان و دانشبنیان، ضروری است پژوهشکده سوانح طبیعی به سطح پژوهشگاه ارتقا یابد تا بتواند نقش مؤثرتری در مطالعه، پایش و مدیریت ریسکهای موجود ایفا کند».
وی تاکید کرد: «شبکهسازی بین نهادهای تحقیقاتی، گسترش جامعه دانشگاهی و تخصیص منابع کافی، میتواند زمینه مناسبی برای بهبود سیاستهای پیشگیری و نیز ارتقای تابآوری جمعیت در مقابل سوانح طبیعی فراهم آورَد». او یادآور شد که نقش پژوهشگاهها در پشتیبانی علمی از نهادهای اجرایی و ارائه راهکارهای نوآورانه برای مدیریت خطرات، حیاتی است.
چشمانداز آینده و ضرورت اقدام عاجل
با توجه به تجارب جهانی و وقوع زلزلههای مشابه در سایر کشورهای زلزلهخیز، کارشناسان درباره تداوم غفلت نسبت به خطرهای نهفته هشدار دادهاند. به اعتقاد آنان، اولویتبندی بازسازی بافتهای فرسوده، الزامآورشدن طرحهای ایمنی و تمرکز بر آموزش همگانی میتواند از پیامدهای فاجعهبار یک زلزله احتمالی جلوگیری کند.
در نهایت، گرکانی نقش بخش علمی کشور و دستگاههای اجرایی را مکمل همدیگر توصیف کرد و افزود: «همافزایی کلیه ظرفیتها، تدوین برنامههای عملیاتی و مشارکت فعال مردم، حلقههای اصلی زنجیره پیشگیری از بحران در کشوری مانند ایران به شمار میرود».
تهیه شده در تحریریه اقتصاد خبر گزاری هزاره.
