آنچه در این مطلب می خوانید:
تهران در معرض زلزله: خطر جدی برای جان شهروندان و بافتهای فرسوده
احتمال وقوع زلزله و برآورد تلفات در پایتخت و کلانشهرها
امیرحسین گرکانی، رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، با اشاره به هشدار جدی درباره وقوع زلزله در تهران، اعلام کرد تلفات احتمالی این رویداد براساس سناریوهای مختلف بین ۸۰ هزار تا ۸۰۰ هزار نفر پیشبینی میشود. او خاطرنشان کرد زلزله تهران در آیندهای نهچندان دور رخ خواهد داد و باید آمادگی کامل برای مقابله با پیامدهای آن ایجاد شود.
جمعیت آسیبپذیر؛ تمرکز جمعیتی در بافتهای فرسوده و سکونتگاههای غیررسمی
به گفته رئیس پژوهشکده، در کلانشهرهای کشور بیش از ۸۲ هزار هکتار بافت فرسوده و ۶۰ هزار هکتار سکونتگاه غیررسمی وجود دارد. در این مناطق، حدود ۱۱ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر زندگی میکنند که بخش قابل توجهی از شهروندان را در معرض خطر جدی ناشی از کمبود ایمنی سازهای قرار میدهد. جمعیت زیادی از ساکنان کلانشهرها در ساختمانهایی با مصالح فرسوده و مقاومسازینشده ساکن هستند و این وضعیت احتمال بروز خسارات انسانی و مالی در زلزلههای احتمالی را چندبرابر میکند.
ایران؛ یکی از مناطق حادثهخیز جهان
گرکانی با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران افزود کشور از جمله نقاط حادثهخیز دنیا قلمداد میشود. خسارات ناشی از بلایای طبیعی در ایران تنها محدود به تلفات یا آسیبهای لحظهای نیست بلکه پیامدهای غیرمستقیم و بلندمدت نیز برجای میگذارد. اثرات این حوادث میتواند زندگی، معیشت شهروندان و حتی آینده نسلها را با تهدید مواجه کند.
اهمیت پرداختن به ابعاد بلندمدت سوانح طبیعی در برنامهریزیهای ملی و شهری، بهبود تابآوری اجتماعی و اقتصادی، اورژانسیتر از گذشته به نظر میرسد.
به گفته رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی، مدیریت بحران صحیح مبتنی بر سه مرحله کلیدی است: آمادگی پیشگیرانه پیش از حادثه، واکنش سریع و کارآمد هنگام رویداد و برنامهریزی برای بازسازی اولیه و بلندمدت. اجرای این مراحل باید پیش از وقوع سوانح آغاز شده و نقش مراکز علمی، پژوهشی و دانشگاهی در افزایش اثربخشی مدیریت بحران بسیار حیاتی است.
فراهمسازی زمینههای مناسب برای آموزش تخصصی نیروهای امدادی و ساکنین مناطق پرخطر، ارتقای دانش عمومی درباره تابآوری شهری و سازگاری با شرایط بحرانی را ممکن میکند. اجرای برنامههای آموزشی و مانورهای آمادگی نقش تعیینکنندهای در کاهش خسارات زلزله ایفا میکند.
ضرورت ارتقای جایگاه پژوهشکده سوانح طبیعی
رئیس پژوهشکده سوانح طبیعی تاکید کرد برای ایفای نقش مؤثرتر در مدیریت بحران و کنترل خسارات لازم است این مرکز پژوهشی به مرتبه پژوهشگاه ارتقا یابد. ایجاد زیرساختهای تحقیقاتی گستردهتر، همکاری میانبخشی با دستگاههای مسؤول و افزایش ظرفیتهای علمی میتواند منجر به تدوین ابزارها و راهبردهای مؤثرتر در مقابله با زلزلههای احتمالی شود.
تاکید بر ارتقای کیفیت زندگی در مناطق آسیبپذیر، نوسازی بافتهای فرسوده بر اساس اصول مقاومسازی و توسعه برنامههای آگاهیبخش، از مهمترین اقدامات کلیدی برای کاهش تبعات زلزله است. فراهم کردن اعتبارات لازم، اصلاح ساختار عمرانی در مناطق پرخطر و جلب مشارکت مردم میتواند مسیر تحقق شهرهایی ایمنتر را هموار کند.
با توجه به هشدارهای کارشناسان و پژوهشگران سوانح طبیعی، ضرورت دارد برنامههای پیشگیرانه، طرحهای مقاومسازی اماکن و بازنگری جدی در ساخت و ساز شهری، بهصورت دائمی مورد توجه تصمیمگیران قرار گیرد. آگاهسازی جامعه، نوسازی زیرساختها و حمایت از پژوهشهای تخصصی میتواند خسارات زلزلههای آتی را به حداقل رسانده و جان میلیونها ایرانی را محفوظ نگاه دارد.
تهیه شده در تحریریه اقتصاد خبر گزاری هزاره.
