آنچه در این مطلب می خوانید:
پرستاران ایرانی؛ چالشهای معیشتی و فرسودگی زیر سایه بیعدالتی پرداختها
با گذشت سالها از تصویب قوانین حمایتی پرستاری، هنوز بخش بزرگی از جامعه پرستاری ایران با مشکلات معیشتی و تبعیض در دریافتیها مواجه است؛ مسئلهای که پیامدهای آن نه تنها بر سلامت پرستاران، بلکه بر کیفیت خدمات درمانی در کشور نیز تأثیرگذار است.
درآمد ناکافی پرستاران در برابر هزینههای فزاینده زندگی شهری
جامعه پرستاران کشور با جمعیتی حدود ۳۰۰ هزار نفر، شبانهروز و در تمام ساعات هفته، مسئولیت سنگین حفظ سلامت و آرامش بیماران را بر عهده دارند. سمیه گلپور، رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران، در گفتوگویی با خبرنگار هزاره توضیح میدهد که پرستاران به همراه کمکپرستاران و بهیاران، همواره نقشی کلیدی در حفظ سلامت عمومی ایفا کردهاند. با این حال، درآمد ماهانه اکثر پرستاران شاغل در مراکز دولتی برای سال ۱۴۰۴ بین ۱۲ تا ۱۸ میلیون تومان تعیین شده؛ رقمی که با حداقل هزینه لازم برای گذران زندگی یک خانوار شهری که از ۳۵ میلیون تومان عبور کرده، فاصله معناداری دارد.
گلپور عنوان میکند: «این شکاف درآمدی، بسیاری از پرستاران را مجبور کرده که برای تأمین هزینههای روزمره، فراتر از وظایف خود در شیفتهای اضافه کار کنند، در مراکز خصوصی مشغول باشند یا حتی به مشاغل غیرپزشکی روی آورند.» طبق آمارهای غیررسمی، در دو سال اخیر بیش از ۱۰ هزار پرستار ایرانی برای مهاجرت کاری اقدام کردهاند.
شرایط نابسامان معیشتی پرستاران با تصمیمات ناکارآمد اداری و تأخیرهای مکرر در پرداخت حقوقها تشدید شده است. بسیاری از پرستاران دولت و بخش خصوصی علاوه بر حقوق پایین، با اضافهکاریهای جبرانی، کمبود نیروی انسانی و نبود امنیت شغلی روبهرو هستند. گلپور با اشاره به این وضعیت اضافه میکند: «توقف یا اجرای ناقص قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری و قانون ارتقاء بهرهوری کادر بالینی نظام سلامت، که سالها از تصویب آنها گذشته، تاکنون به وعدههای تحققنیافته دولتها محدود مانده و سبب شکلگیری فاصلهای ناعادلانه میان دریافتی پزشکان و پرستاران شده است.»
این شرایط موجب افزایش فرسودگی شغلی، بیخوابی مداوم، و خستگیهای جسمی و روحی است که بر کیفیت مراقبت از بیماران نیز تاثیر میگذارد. کارشناسان هشدار میدهند که کاهش انگیزه ناشی از فشار کاری و بیتوجهی به مطالبات پرستاران، میتواند میزان خطاهای پزشکی را نیز بالا ببرد.
مطالبات اصلی پرستاران: اجرای کامل قوانین و بهبود شرایط جذب نیرو
سلطه بیعدالتی مزدی و اجرای ناقص قوانین حمایتی، اصلیترین مسائل مطرح شده از سوی پرستاران محسوب میشود. پرستاران مطالبه دارند که قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری به شکل کامل اجرا شده و عدالت مزدی در سطوح مختلف برقرار شود. جذب و استخدام نیروهای جدید برای کاهش حجم کار فعلی، افزایش حمایتهای رفاهی و تسریع پرداخت حقوقها، از دیگر خواستههایی است که مدام در محافل صنفی تکرار میشود.
گلپور تأکید میکند که احترام به پرستاران و تحقق عدالت مزدی نباید صرفاً به عنوان شعاری تبلیغی مطرح شود؛ بلکه پیشنیاز اساسی استمرار سلامت ملی است. او بر برنامهریزی برای اصلاح قوانین مرتبط با شغل پرستاری، افزایش نظارت بر اجرای قانون و تخصیص بودجه مناسب به عنوان راهحلهایی مهم اشاره میکند.
اختلاف سهمیه بودجه و سرنوشت نامشخص اجرای قوانین حمایتی
در حالی که قانون ارتقاء بهرهوری نظام سلامت و قانون تعرفهگذاری خدمات پرستاری در سالهای ۱۳۸۶ و ۱۳۸۸ از مجلس گذشتهاند، هنوز اجرایی شدن کامل آنها محقق نشده و عملاً تفاوت درآمد میان پزشک و پرستار چندین برابر باقی مانده است. این موضوع در شرایطی است که بخش زیادی از پرستاران به شکل قراردادی یا شرکتی به کار گرفته میشوند؛ وضعیتی که نه تنها درآمد پایینتری به دنبال دارد، بلکه امنیت شغلی و بیمه کافی نیز برای این نیروها فراهم نمیکند.
گلپور گزارش میدهد: «در بسیاری از بیمارستانهای دولتی، پرداخت حقوقها با تاخیر چندماهه صورت میگیرد و اضافهکاریها یا دستمزد ایام تعطیل نیز اغلب بدون احتساب باقی میماند. این بیثباتی شغلی سبب ایجاد اضطراب مالی و بیاعتمادی به سیستم اداری شده است.»
بزرگترین عامل نارضایتی و احساس بیعدالتی صنفی در میان پرستاران
از دیگر مسائل قابل توجه، کندی مسیر ارتقاء شغلی در نظام سلامت ایران است. بسیاری از پرستاران با گذر سالها خدمت، در جایگاه شغلی و مالی تقریباً ثابت میمانند و فرصت محدودی برای ارتقای علمی یا تخصصی دارند. حضور همیشگی در محیطهای پر از استرس، تماس مداوم با بیماران، مشارکت در تصمیمگیریهای حیاتی و مواجهه با مرگ و اتفاقات ناخوشایند، فشارهای روانی فراوانی را برای پرستاران به همراه دارد که با نبود برنامههای مشخص برای حمایت روانی از آنان، شرایط دشوارتری پیدا میکند.
کمبود نیرو و تجهیزات، ساعات طولانی ایستادن یا کار بیوقفه، و حتی مواجهه با رفتارهای تند یا خشونتآمیز بیماران، از جمله چالشهای روزمره پرستاران است که بخش عمدهای از فرسودگی شغلی را رقم میزند. بررسیها نشان میدهد، برنامهای جامع برای حمایت روانی و جلوگیری از فرسودگی پرستاران در غالب بیمارستانها اجرا نمیشود، موضوعی که باید به طور جدی در سیاستهای سلامت کشور مورد توجه قرار گیرد.
تهیه شده در تحریریه اقتصاد خبر گزاری هزاره.
